Sociale media zoals Facebook en Instagram hebben een enorm bereik. Ze kunnen ervoor zorgen dat een nieuwsbericht binnen no time viral gaat. Helaas wordt er tegenwoordig ook veel misbruik gemaakt van de grote kracht van sociale media. Er hebben al meerdere online casino’s en goksites verhalen verspreid over grote winsten bij online gokken, die achteraf helemaal niet waar leken te zijn. Hoaxes dus.

De McDonalds medewerker die ontslag nam nadat hij €362.659 won tijdens zijn lunchpauze

In oktober 2015 ging er een verhaal de ronde over de Utrechtse Martijn Brouwer, die bij de McDonalds werkte en op een dag tijdens zijn pauze een beetje over zijn Facebook tijdlijn zat te scrollen. Martijn zou per toeval terecht zijn gekomen op een online bingo site, waar hij 25 gratis bonus spins had gekregen. Hiermee zou hij de ‘Mountain Money’ jackpot van Beter Bingo hebben gewonnen: een bedrag van €362.659.

Niet lang nadat het bericht viral ging, bleek dat het om een hoax ging. ‘Mountain Money’ van Beter Bingo bleek nooit een jackpot van €362.659 te hebben gehad. Sterker nog: Martijn Brouwer bleek helemaal niet te bestaan. De foto van Martijn Brouwer was in feite een foto van de Amerikaan Justin Peekz. Peekz was werkzaam als kok bij een hamburgertent in Florida, waar hij was ontslagen omdat hij foto’s op sociale media had gepost van hoe hij op de keukentafel van zijn werk lag. Die foto’s waren gebruikt om het verhaal van Martijn Brouwer echt te laten lijken. Een woordvoerder van Beter Bingo zei dat het slechts een vorm van “slimme marketing” was. Maar het is en blijft misleiding.

De 14-jarige die de jackpot won, maar het geld niet kreeg

De 14-jarige Joost uit Deventer gebruikte de creditcard van zijn ouders om een storting te doen bij het online casino Hopa. Hij speelde Starburst en won eerst €35, toen €175. Vervolgens won hij €57.125. Omdat minderjarigen niet mogen gokken en casino’s streng controleren bij het uitbetalen, kreeg Joost dit geld niet. Als compensatie bood Hopa Joost en zijn ouders een 10-daagse reis naar Griekenland aan.

Ook dit verhaal bleek een hoax te zijn. Ten eerste heeft Starburst helemaal geen jackpot. Ten tweede bleek uit de screenshots dat de credits waarmee Joost speelde hem slechts €571,25 opgeleverd konden hebben. En natuurlijk is het behoorlijk onwaarschijnlijk dat een online casino fraude zou belonen met een reis naar Griekenland.

De Syrische vluchteling die €782.349 won met gratis spins

In juli 2016 deed er weer een soortgelijk verhaal de ronde op Facebook. Afzal Abdi was vanuit Syrië naar Europa gevlucht, waar hij uiteindelijk in een Nederlands asielzoekerscentrum terecht kwam. Daar dat hij wat met zijn mobiele telefoon te spelen. Via Facebook kwam hij op de goksite Casumo terecht, waar hij gratis spins voor Starburst kreeg. 9 minuten later won hij een bedrag van €782.349.

Afzal Abdi bleek achteraf helemaal niet te bestaan. Er zaten nog meer fouten in het verhaal waaraan te merken was dat het om een hoax ging; Casumo geeft geen gratis spins weg zonder storting, en al helemaal niet via Facebook. Ook heeft het spel Starburst geen jackpot. Sterker nog, het maximale bedrag dat je per spin kunt winnen is €50.000.

Nepnieuws is hot

Neppe social media berichten zoals de hierboven beschreven voorbeelden lijken steeds vaker op te duiken. En dat is behoorlijk verontrustend, want het beperkt zich niet alleen tot berichten over grote winsten bij online gokken. Uit een onderzoek van Buzzfeed bleek bijvoorbeeld dat nepnieuws over de Amerikaanse verkiezingen op een gegeven moment vaker werd gedeeld, geliked en besproken dan echt nieuws. Ook in Nederland en België wordt veel nepnieuws verspreid. Uit een inventarisatie van Hoax-Wijzer, dat onjuiste berichtgeving in kaart brengt om internetters voor nepnieuws te behoeden, waren er in 2016 zeker 60 websites in de Benelux die zich schuldig maakten aan het verspreiden van valse nieuwsberichten. Dat is natuurlijk nog maar een fractie van wat er bijvoorbeeld in de Verenigde Staten aan nepnieuws verspreid wordt. Maar omdat steeds meer mensen op sociale media vertrouwen als belangrijkste bron voor nieuws, maakt het niet uit waar het nepnieuws vandaan komt; we krijgen het hoe dan ook op onze tijdlijn te zien.

Facebook opent de aanval op nepberichten

Waarom er zoveel nepnieuws wordt verspreid? Heel simpel: er kan flink wat geld mee verdiend worden. Een sensationele, pakkende kop levert een hoop clicks op. En de websites waar het webverkeer naar toe komt bevatten veelal pay-per-click advertenties. Met andere woorden: hoe meer bezoekers deze websites trekken, hoe meer inkomsten ze genereren.

Gelukkig raken steeds meer mensen zich bewust van het feit dat er zoveel neppe social media berichten circuleren, en wordt er op verschillende fronten actie ondernomen. Zo is Facebook begin maart een proef begonnen om nepnieuws en hoaxes tegen te gaan. Dat werkt als volgt: als je op je tijdlijn een bericht tegen komt waarvan je het vermoeden hebt dat het een hoax is, kun je het bericht in twijfel trekken door in de rechterbovenhoek van het bericht op het blauwe pijltje te klikken, en vervolgens op ‘Bericht rapporteren.’ Daar kun je ‘Het is nepnieuws’ aanvinken. De gerapporteerde berichten worden vervolgens doorgestuurd naar onafhankelijke factcheckers, die een definitieve beoordeling geven.

De in twijfel getrokken berichten kunnen nog steeds worden gedeeld, maar gebruikers krijgen wel een duidelijke waarschuwing te zien dat het betreffende bericht door onafhankelijke factcheckers in twijfel is getrokken. Bovendien kan er met een bericht dat in twijfel is getrokken niet meer geadverteerd worden.

Tot slot

Natuurlijk zullen er altijd neppe social media berichten zijn die ertussen door glippen. Het is dus ook vooral aan jezelf om kritisch te blijven bij het lezen van nieuws over grote winsten bij online gokken. Als je twijfelt, is het vaak een kwestie van even Googelen om erachter te komen of iets echt is gebeurd. En als je jezelf erop betrapt dat je in de verleiding komt om ook eens een gokje te wagen bij het online casino waarbij iemand de jackpot zou hebben gewonnen, check dan eerst of deze niet op de zwarte lijst van online casino’s staat. Zo weet je zeker dat je veilig kunt gokken!